Hôm qua có một bạn học viên hỏi một câu rất hay:
“Thầy ơi! Tư duy phân tích dòng tiền khi các sự kiện địa chính trị diễn ra đến thị trường như thế nào?”
Sau đây mình xin phúc đáp như sau:
Khi một sự kiện địa chính trị xảy ra, ví dụ như xung đột quân sự hoặc căng thẳng thương mại giữa các cường quốc, mình không nhìn nó theo góc độ cảm xúc. Mình nhìn nó theo cấu trúc dòng tiền. Có thể hiểu đơn giản là mình hỏi tiền sẽ dịch chuyển theo hướng nào và ai là người buộc phải điều chỉnh vị thế.
Bước 1. Xác định bản chất sự kiện tác động vào biến số nào (tư duy phân tích dòng tiền)
Trước hết mình hỏi sự kiện này chạm vào yếu tố gì trong hệ thống tài chính. Có thể là nguồn cung năng lượng, có thể là chuỗi cung ứng công nghệ, cũng có thể là hệ thống thanh toán quốc tế.
Ví dụ nếu căng thẳng liên quan tới khu vực gần eo biển Hormuz của Iran thì mình lập tức nghĩ tới dầu mỏ. Khi đó câu chuyện chuyển thành giá dầu biến động, lạm phát kỳ vọng điều chỉnh, lợi suất trái phiếu thay đổi. Như vậy một sự kiện địa chính trị được chuyển hóa thành biến số tài chính cụ thể chứ không còn là tin tức đơn thuần.
Bước 2. Xác định ai buộc phải hành động
Thị trường không biến động chỉ vì cảm xúc lo lắng. Thị trường biến động vì có tổ chức phải tái cân bằng danh mục.
Khi biến động thị trường gia tăng, các quỹ volatility targeting phải giảm tỷ trọng cổ phiếu. Khi đó họ bán cổ phiếu và mua trái phiếu để giảm rủi ro danh mục. Các quỹ risk parity cũng điều chỉnh lại phân bổ tài sản. Như vậy giá tài sản thay đổi vì cơ chế quản trị rủi ro mang tính hệ thống chứ không phải vì tin tức gây hoảng loạn đơn thuần.
Bước 3. Phân tích theo từng lớp tài sản
Thứ nhất là dầu và hàng hóa. Nếu sự kiện làm gián đoạn nguồn cung thì giá có thể tăng lên. Tuy nhiên nếu chiến sự kéo dài làm tăng trưởng kinh tế suy yếu thì nhu cầu tiêu thụ giảm xuống và giá có thể điều chỉnh giảm trở lại. Do đó mình luôn phân biệt cú sốc cung và cú sốc cầu để tránh nhầm lẫn trong nhận định.
Thứ hai là trái phiếu chính phủ Mỹ. Nếu thị trường tin rằng rủi ro địa chính trị dẫn tới suy thoái kinh tế thì dòng tiền tìm đến trái phiếu để bảo toàn thanh khoản và lợi suất có thể giảm xuống. Ngược lại nếu lạm phát kỳ vọng tăng lên thì lợi suất có thể điều chỉnh tăng. Như vậy cùng một sự kiện nhưng phản ứng thị trường phụ thuộc vào kỳ vọng vĩ mô.
Thứ ba là USD. Khi rủi ro toàn cầu gia tăng, nhu cầu thanh khoản USD thường tăng lên. Điều này khiến USD mạnh lên ngay cả khi Mỹ là trung tâm căng thẳng. Có thể hiểu đơn giản là hệ thống tài chính toàn cầu vẫn cần USD để thanh toán và tái cấp vốn.
Thứ tư là vàng và crypto. Nếu lợi suất thực giảm xuống và niềm tin vào chính sách tiền tệ suy yếu thì vàng có xu hướng tăng giá. Tuy nhiên trong giai đoạn bị gọi ký quỹ diện rộng, nhà đầu tư buộc phải bán tài sản để đáp ứng yêu cầu thanh khoản. Khi đó vàng và crypto có thể điều chỉnh giảm trong ngắn hạn dù bản chất là tài sản phòng vệ.
Xem thêm: Tại sao Mỹ đánh Iran tại thời điểm này
Bước 4. Đặt câu hỏi về lợi ích cấu trúc
Sau khi phân tích các lớp tài sản, mình hỏi ai hưởng lợi từ cấu trúc mới. Ví dụ nếu chính phủ cần phát hành lượng lớn trái phiếu trong bối cảnh lợi suất ở mức cao gây áp lực ngân sách, một sự kiện làm gia tăng nhu cầu trú ẩn có thể giúp lợi suất giảm xuống và hỗ trợ hoạt động phát hành. Đây không phải là khẳng định có âm mưu, nhưng là góc nhìn cần cân nhắc khi đánh giá động cơ chính sách.
Ngoài ra căng thẳng thương mại hoặc địa chính trị nhiều khi được sử dụng để thúc đẩy chính sách công nghiệp, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và củng cố vị thế đồng tiền quốc gia trong dài hạn.
Bước 5. Kết nối lại toàn bộ bức tranh
Cuối cùng mình tổng hợp lại. Sự kiện là gì. Biến số tài chính nào chịu tác động đầu tiên. Tổ chức nào buộc phải tái cân bằng. Chuỗi phản ứng lan sang thị trường nào. Và lợi ích cấu trúc thuộc về ai.
Nhìn chung địa chính trị và tài chính không tách rời nhau. Phía sau mỗi biến động giá là câu chuyện về nợ công, thanh khoản và quyền lực tiền tệ. Nếu không truy ngược về ba yếu tố này thì phân tích dễ trở nên hời hợt và thiếu nền tảng logic.
