Nội dung bài viết

Narrative: Vì sao X/J sẽ rất khó trade trong giai đoạn này?

——————————————————————

Trong vài tuần gần đây, thị trường quốc tế liên tục tranh luận về giá trị thật sự của đồng JPY. Tỷ giá biến động mạnh, lợi suất trái phiếu Nhật tăng, các gói kích thích được đưa ra còn Ngân hàng Trung ương thì để ngỏ khả năng tăng lãi suất.

Điểm chung của tất cả những diễn biến này là: không có một câu chuyện duy nhất giải thích được đường đi của JPY. Mỗi nhóm nhà đầu tư lại bám vào một lập luận riêng, dẫn đến bốn narrative lớn cùng tồn tại và va vào nhau trên thị trường.

Bài viết này nhằm làm rõ: giá trị của một đồng tiền sẽ được dẫn dắt theo những câu chuyện nào, dữ liệu nào đang củng cố từng narrative: tài khóa – tiền tệ – can thiệp ngoại hối – địa chính trị.

Khi nhìn từng narrative dưới lăng kính số liệu và phản biện, người đọc sẽ thấy vì sao đồng yên đang di chuyển phức tạp hơn các giai đoạn trước và vì sao sai lầm lớn nhất lúc này là chỉ nhìn thị trường qua một chiều.

Mục tiêu không phải dự đoán JPY sẽ tăng hay giảm, mà là giúp người đọc hiểu các trục tư duy hiện tại của thị trường, bao gồm tài khóa, chính sách tiền tệ, phát biểu quan chức và bối cảnh địa chính trị. Từ đó, mỗi narrative sẽ được phân tích bằng dữ liệu cụ thể trong 24–72 giờ qua để thấy rõ điều gì đang đẩy JPY đi và điều gì có thể đảo chiều xu hướng.

Narrative 1 – Đồng JPY yếu vì tài khóa nới rộng

Nhiều nhà đầu tư cho rằng đồng yên đang chịu áp lực giảm vì chính phủ Nhật mở rộng chi tiêu công ở quy mô rất lớn. Trong vài tuần gần đây, các tin tức xoay quanh kích thích kinh tế và ngân sách bổ sung xuất hiện liên tục, khiến thị trường nghiêng về hướng “tài khóa đang trở nên quá rộng”.

Khi chi tiêu tăng mạnh, Nhật phải phát hành thêm trái phiếu để có tiền tài trợ, và điều này khiến lợi suất tăng. Các diễn biến đó thường được thị trường gắn với khả năng đồng yên suy yếu.

Dữ liệu mới nhất củng cố cách nhìn này. Một nhóm nghị sĩ của đảng cầm quyền đã đề xuất ngân sách bổ sung hơn 25 nghìn tỷ yên để hỗ trợ gói kích thích của chính phủ. Thông tin này được Reuters đăng tải ngày 18/11/2025 và cho biết nhóm này thậm chí nhấn mạnh “không nên ngần ngại phát hành thêm trái phiếu”.

Đây là tín hiệu mạnh cho thấy phía chính trị sẵn sàng mở rộng chi tiêu, bất chấp nợ công đã rất cao.

Song song với đó, gói kích thích mới trị giá 21.3 nghìn tỷ yên cũng đang được hoàn thiện, bao gồm trợ cấp cho hộ gia đình, hỗ trợ doanh nghiệp và giảm chi phí năng lượng. Các thông tin này được Asahi và NHK công bố và Reuters đưa lại ngày 19–21/11/2025. Khi gói kích thích lớn như vậy được chuẩn bị triển khai, thị trường hiểu rằng Nhật sẽ phải tăng phát hành trái phiếu.

Thị trường trái phiếu phản ứng rõ ràng. Theo Financial Times ngày 20/11/2025, lợi suất trái phiếu 10 năm của Nhật tăng lên khoảng 1.78%, còn lợi suất kỳ hạn 30 năm chạm vùng trên 3.3%.

Đây là mức cao nhất trong nhiều năm và phản ánh lo ngại rằng chi tiêu quá mạnh sẽ tạo thêm áp lực lên tài khóa. Khi lợi suất tăng vì lo sợ nợ công, tâm lý với đồng nội tệ thường trở nên tiêu cực hơn.

Tổng hợp lại, các sự kiện trên dẫn đến một kết luận mà nhiều nhà đầu tư cho là hợp lý: “Nhật chi tiêu mạnh, nợ công tăng thêm, thị trường trái phiếu biến động, vì vậy JPY dễ yếu hơn”.

Ảnh hưởng tới JPY

Khi chính phủ tăng chi và phát hành thêm trái phiếu → áp lực tài khóa tăng lên → làm tăng rủi ro vĩ mô và định giá lại đồng nội tệ (JPY) theo chiều yếu hơn.

Lợi suất JGB tăng cho thấy trái phiếu Nhật bị bán mạnh hoặc thị trường đòi “premium rủi ro” cao hơn → dòng vốn có thể dịch chuyển khỏi Nhật hoặc ít mua JGB hơn → làm giảm hỗ trợ cho JPY.

Một đồng yên yếu thường phản ánh: nhà đầu tư thấy Nhật chi tiêu nhiều nhưng thu nhập/đầu tư/niềm tin nội địa không tăng tương xứng → họ đánh giá JPY kém hấp dẫn hơn so với các đồng khác.

Tóm lại: narrative này cho thấy JPY chịu sức ép giảm vì sự mở rộng tài khóa + nợ công cao + lợi suất tăng → khiến đồng yên bị định giá “rủi ro cao hơn”.

Narrative 2 – Đồng yên mạnh lên vì kỳ vọng BOJ sắp tăng lãi suất

Trái với quan điểm cho rằng đồng yên suy yếu vì tài khóa mở rộng, một nhóm nhà đầu tư lại tin rằng JPY có cơ hội phục hồi vì Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang tiến gần hơn đến việc nâng lãi suất.

Lập luận này xuất hiện không phải ngẫu nhiên, mà dựa vào những phát biểu thẳng thắn hiếm thấy từ các quan chức BOJ và dữ liệu lạm phát cho thấy áp lực giá trong nước đang duy trì khá cao.

Trong ngày 20/11, thành viên Hội đồng Chính sách BOJ Junko Koeda đưa ra quan điểm rõ ràng về hướng chính sách. Reuters ghi lại hai câu nói quan trọng của bà. Thứ nhất, bà nhấn mạnh rằng:

“In this situation, the BOJ must continue to raise the policy interest rate and adjust the degree of monetary accommodation …”
và tiếp tục:
“… the BOJ needs to proceed with interest rate normalization, to return real interest rates to a state of equilibrium.”

Đây không phải là kiểu phát biểu dè dặt vốn quen thuộc của BOJ. Việc một thành viên công khai nói “BOJ must continue to raise the policy interest rate” là thông điệp mà thị trường không thể bỏ qua.

Ngay trước đó, trong biên bản cuộc họp tháng 10 được Reuters công bố ngày 17/11, chính Thống đốc Kazuo Ueda cũng cảnh báo rủi ro nếu BOJ tiếp tục giữ lãi suất quá thấp. Ông nói:

“From this perspective, keeping policy too loose for too long carries risks.”

Hai phát biểu liên tiếp từ hai nhân vật quan trọng đủ để thị trường hiểu rằng BOJ đang chuyển giọng: từ kiên nhẫn sang cảnh giác với việc nới lỏng quá lâu.

Bên cạnh tín hiệu từ quan chức, dữ liệu lạm phát cũng đẩy narrative này đi xa hơn. Theo Reuters ngày 20/11, Core CPI tháng 10 tăng 3.0%, trong khi chỉ số lõi sâu hơn (không tính năng lượng và thực phẩm tươi) tăng 3.1%.

Đây đều là mức cao hơn mục tiêu 2% mà BOJ đặt ra. Khi lạm phát duy trì trên mức mục tiêu, thị trường có lý do để kỳ vọng rằng BOJ sẽ phải nâng lãi suất trong thời gian tới.

– Lạm phát tháng 10: 3% – 3.1% (tăng đều ở tất cả các thước đo).

– Xuất khẩu tháng 10: +3.6%.

– Nhập khẩu tháng 10: +0.7%.
→ Mức cải thiện thâm hụt thương mại sáng nay tích cực hơn thị trường nghĩ.

Ngoài ra hãy nhìn Balance of trade: Nhật dự kiến công bố số liệu Balance of Trade vào giữa tuần nhưng cuối cùng lại dời sang sáng nay mới công bố. Với mức thâm hụt –231.8 tỷ yên, tốt hơn so với con số dự báo –280 tỷ và kỳ trước –234.6 tỷ, việc trì hoãn khiến thị trường đặt câu hỏi:

“Liệu BOJ và các cơ quan kinh tế có đang cố làm chậm phản ứng của nhà đầu tư, tránh để đồng yên biến động mạnh trong thời điểm họ còn đang cân nhắc hướng đi chính sách”

Việc công bố trễ tạo cảm giác rằng các cơ quan chức năng muốn tránh để những dữ liệu tốt này đẩy JPY tăng mạnh trước khi BOJ phát tín hiệu thống nhất về việc có tăng lãi suất hay không trong kỳ họp tới.

Một khảo sát của Reuters cùng thời điểm cho thấy nhiều nhà kinh tế dự đoán cuộc họp tháng 12 có thể là thời điểm BOJ cân nhắc hành động, hoặc ít nhất mở đường cho quyết định vào đầu năm 2026. Điều này khiến các phiên giao dịch gần đây chứng kiến lực mua JPY rõ rệt hơn khi nhà đầu tư muốn đón trước khả năng BOJ thay đổi chính sách.

Từ góc nhìn thị trường ngoại hối, cơ chế tác động khá trực tiếp: khi kỳ vọng tăng lãi suất mạnh lên, đồng yên được mua vào trước; chênh lệch lãi suất giữa Nhật và Mỹ có khả năng thu hẹp; và những chiến lược vay yên – mua tài sản lợi suất cao (carry trade) cũng giảm bớt sức hút.

Narrative 3 – Đồng yên có thể tăng lại vì nguy cơ can thiệp ngoại hối

Một narrative quan trọng chi phối đồng yên trong những ngày gần đây là khả năng Nhật Bản can thiệp vào thị trường ngoại hối. Đây là narrative mang tính ngắn hạn nhưng tác động mạnh, vì chỉ cần một câu phát biểu từ Bộ Tài chính (MOF) cũng đủ để thị trường đi ngược xu hướng đang diễn ra.

Trong ngày 21/11, Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama đã đưa ra phát biểu trực tiếp về biến động của JPY. Reuters ghi lại lời bà:

“We are alarmed by one-sided, excessive moves in the foreign exchange market.”
và khi được hỏi liệu khả năng can thiệp có nằm trên bàn hay không, bà trả lời:
“Yes, that’s written in our September statement.”

Cách chọn từ của MOF rất quan trọng. Từ “one-sided” và “excessive” thường là những dấu hiệu báo trước cho việc Tokyo sẵn sàng can thiệp – một thông điệp thị trường đã quá quen từ các lần can thiệp năm 2022. Việc Bộ trưởng xác nhận “yes” khi được hỏi về can thiệp khiến narrative này ngay lập tức lan rộng.

Tác động thể hiện rõ trên thị trường. Reuters cho biết ngay sau phát biểu này, USD/JPY giảm khoảng 0.14%, dù trước đó đồng USD đang ở thế mạnh. Điều này cho thấy chỉ một lời cảnh báo từ MOF cũng đủ khiến nhà đầu tư đóng bớt các vị thế short JPY để tránh rủi ro bị “đánh úp”. Trong những ngày JPY suy yếu liên tục, những lời như vậy thường là điểm đảo chiều tạm thời.

Bối cảnh dữ liệu cũng củng cố narrative này. Nhật đang đứng giữa một loạt thay đổi lớn: lạm phát còn cao, BOJ đối diện áp lực bình thường hóa chính sách, và thị trường trái phiếu biến động mạnh.

Khi đồng yên yếu quá nhanh – dù vì tài khóa, chênh lệch lãi suất hay dòng vốn – MOF có lý do để lo rằng biến động sẽ làm tổn thương doanh nghiệp nội địa và niềm tin thị trường. Vì vậy, “verbal intervention” (can thiệp bằng lời) thường là bước đầu tiên trước khi dùng đến biện pháp mạnh.

Tóm lại, narrative này dựa trên một thực tế đơn giản: Nhật chưa can thiệp, nhưng cảnh báo đã được đưa ra, và chỉ riêng cảnh báo cũng đủ tạo hiệu ứng hỗ trợ JPY trong ngắn hạn.

Narrative 4 – Đồng yên dưới ảnh hưởng địa chính trị

Ngoài tài khóa, lãi suất và nguy cơ can thiệp ngoại hối, đồng yên còn chịu tác động đáng kể từ địa chính trị. Nhật Bản đang ở vị trí trung tâm của nhiều điểm nóng trong khu vực châu Á, nên mỗi chuyển động về an ninh hoặc căng thẳng ngoại giao đều có thể tác động trực tiếp lên JPY.

Narrative này được củng cố bởi các sự kiện mới trong tuần qua, cho thấy rủi ro khu vực tiếp tục gia tăng.

Trong những ngày giữa tháng 11, Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi đưa ra lập trường an ninh rõ ràng hơn. Theo Financial Times, bà tuyên bố sẽ đẩy mạnh chi tiêu quốc phòng để đạt mức 2% GDP nhanh hơn dự kiến.

Đây là một trong những lần hiếm hoi một Thủ tướng Nhật nói thẳng về mở rộng ngân sách quốc phòng ở thời điểm khu vực đang có nhiều biến động. Việc tăng chi tiêu quân sự thường khiến thị trường lo ngại về tài khóa, nhưng đồng thời cũng phản ánh mức độ rủi ro an ninh mà Nhật đang đối mặt.

Bao Cao 13F Bi Kiep Doc Dong Tien Cua Bigboys 5

Cùng lúc đó, tình hình với Trung Quốc có dấu hiệu căng thẳng hơn. Một sự kiện ngoại giao được Wikipedia ghi nhận trong mục “2025 China–Japan diplomatic crisis” cho thấy quan hệ hai nước leo thang sau phát biểu của bà Takaichi về Đài Loan. Trung Quốc phản ứng bằng cách tăng cường lực lượng hải cảnh quanh Senkaku và đưa ra các chỉ trích ngoại giao.

Những sự kiện này tạo ra môi trường mà rủi ro khu vực có thể làm đồng yên bật lên trong một số phiên vì dòng tiền tìm sự an toàn, nhưng cũng có thể khiến thị trường lo ngại Nhật bị kéo vào vòng xoáy căng thẳng.

Ngoài ra, một số báo cáo phân tích thị trường ghi nhận sự nhạy cảm đặc biệt của JPY trước tin tức liên quan Trung Quốc – Nhật Bản. Trang phân tích Orbex trong bài viết tuần này cho rằng “yen weakens on China–Japan tensions and hawkish Japanese policies”, chỉ ra rằng căng thẳng khu vực đang tác động lên kỳ vọng thị trường đối với đồng yên.

Điều này cho thấy địa chính trị đang nằm trong nhóm các yếu tố giải thích biến động của JPY.

Nhìn chung, narrative này dựa trên quan sát rằng JPY phản ứng theo hai hướng:
khi rủi ro an ninh tăng cao, nó có lực mua vào nhất định; nhưng khi thị trường nhìn thấy chi tiêu quốc phòng tăng và căng thẳng kéo dài, tâm lý lo về tài khóa và ổn định vĩ mô khiến JPY yếu đi.

KẾT LUẬN – Đồng yên không còn đi theo một câu chuyện duy nhất

Khi nhìn lại bốn narrative đang chi phối đồng yên, có thể thấy thị trường không còn dựa vào một hướng giải thích đơn lẻ. Mỗi narrative đều đúng ở một phần, nhưng không narrative nào đủ để giải thích toàn bộ biến động của JPY.

Narrative tài khóa cho thấy Nhật đang mở rộng chi tiêu ở quy mô lớn, khiến thị trường lo ngại về nợ công và làm lợi suất trái phiếu tăng. Narrative này phù hợp khi JGB tăng mạnh và nhà đầu tư nghĩ đến khả năng đồng yên yếu hơn vì ngân sách bị kéo căng. Dữ liệu trong tuần qua cho thấy chính trị Nhật thực sự nghiêng về hướng này.

Trong khi đó, narrative về chính sách tiền tệ lại chỉ ra một chiều hướng ngược lại. Những phát biểu từ Koeda và Ueda cho thấy BOJ đang cân nhắc thời điểm tăng lãi suất, nhất là khi lạm phát giữ ở mức 3%. Điều này khiến một phần thị trường mua vào đồng yên trước, vì kỳ vọng BOJ sẽ sớm bước vào giai đoạn bình thường hóa chính sách. Narrative này đặc biệt mạnh khi dữ liệu CPI vượt kỳ vọng và BOJ thay đổi giọng nói.

Narrative can thiệp ngoại hối thì tạo ra các nhịp bật ngắn hạn. Chỉ cần một câu cảnh báo từ MOF, JPY đã phản ứng ngay. Narrative này không tạo xu hướng dài, nhưng nó có khả năng thay đổi hành vi của thị trường trong những phiên biến động nhanh, nhất là khi USD/JPY chạm các vùng nhạy cảm.

Cuối cùng, narrative địa chính trị cho thấy vị trí đặc biệt của Nhật trong khu vực châu Á. Căng thẳng với Trung Quốc, vấn đề Đài Loan, hay các tuyên bố tăng chi tiêu quốc phòng đều có tác động lên cách dòng vốn nhìn nhận rủi ro tại Nhật. Điều này không làm JPY đảo chiều mạnh, nhưng tạo nền cho những nhịp biến động khó giải thích nếu chỉ dựa vào dữ liệu kinh tế.

Khi xếp bốn narrative lại với nhau, điều rõ ràng nhất là đồng yên đang bị dẫn dắt bởi kỳ vọng thay đổi liên tục, chứ không phải bởi một dữ kiện cố định nào. Thị trường nhìn JPY qua bốn lăng kính cùng lúc, và hướng đi của đồng tiền sẽ thay đổi tùy theo narrative nào chiếm ưu thế trong từng tuần.

Trong giai đoạn này, JPY không đi theo một xu hướng đơn giản, mà phản ứng theo sự kết hợp của tài khóa, lãi suất, can thiệp ngoại hối và bối cảnh địa chính trị.

Vì vậy, thay vì hỏi “JPY sẽ lên hay xuống?”, câu hỏi đúng hơn là:
“Narrative nào sẽ dẫn dắt JPY trong tuần tới?”
Câu trả lời cho câu hỏi đó mới là thứ quyết định hướng đi thật sự của đồng yên trong thời gian tới.

3 KỊCH BẢN JPY TRONG 1–2 TUẦN TỚI

Thị trường hiện không có một câu chuyện duy nhất để dựa vào. Vì vậy, cách hợp lý nhất để đánh giá hướng đi của JPY là nhìn theo kịch bản thay vì cố khẳng định một chiều. Dưới đây là ba kịch bản chính trong 1–2 tuần tới, cùng mức xác suất và điều kiện kích hoạt.

🟩 Kịch bản 1 – JPY mạnh lên (xác suất ~35%)

Điều kiện kích hoạt:

BOJ phát tín hiệu rõ ràng hơn về việc bình thường hóa chính sách.
(Koeda và Ueda tiếp tục nói cứng, thị trường tin BOJ tăng lãi suất sớm)
CPI Nhật tháng mới vẫn giữ trên 3% hoặc tiền lương tăng tốt.
USD suy yếu vì dữ liệu Mỹ xấu (ví dụ: PMI, Jobless Claims, Retail Sales).
Không có tin tài khóa Nhật gây sốc hoặc áp lực phát hành nợ mới.

Hành vi thị trường nếu xảy ra:

Lợi suất JGB tiếp tục tăng nhẹ nhưng ổn định → chênh lệch lợi suất Mỹ–Nhật thu hẹp.
Dòng tiền đóng carry trade chậm lại → giảm áp lực lên JPY.
USD/JPY có thể lùi về vùng 148–150.

Narrative chiếm ưu thế:
→ Narrative 2: kỳ vọng BOJ tăng lãi suất.

🟧 Kịch bản 2 – JPY đi ngang, biến động nhỏ (xác suất ~40%) — kịch bản cơ sở

Điều kiện kích hoạt:

BOJ không phát tín hiệu mới, giữ giọng điệu thận trọng.
Không có gói kích thích mới vượt kỳ vọng.
Lợi suất JGB nằm ổn định quanh 1.70–1.80%.
USD giữ trạng thái cân bằng, không quá mạnh cũng không quá yếu.
MOF chỉ can thiệp bằng lời, chưa hành động thật.

Hành vi thị trường nếu xảy ra:

USD/JPY dao động trong vùng 150–153, biên độ hẹp nhưng vẫn có nhịp giật nhỏ khi ra tin.
Thị trường tiếp tục “giao dịch theo narrative” thay vì theo dữ liệu tuyệt đối.
Trader chú ý nhiều hơn tới biến động trái phiếu Mỹ thay vì tín hiệu từ BOJ.

Narrative chiếm ưu thế:
→ Narrative 1 + Narrative 3 trung hòa nhau
tài khóa nới rộng gây áp lực, nhưng BOJ chưa đổi lập trường, còn MOF vẫn cảnh báo.

🟥 Kịch bản 3 – JPY yếu trở lại (xác suất ~25%)

Điều kiện kích hoạt:

Lợi suất Mỹ tăng mạnh (do dữ liệu lạm phát hoặc tăng trưởng tốt).
Fed phát tín hiệu giữ lãi suất cao lâu hơn.
Nhật công bố kế hoạch tài khóa bổ sung hoặc tăng phát hành trái phiếu.
Địa chính trị căng thẳng theo hướng Mỹ–Trung–Nhật leo thang chi tiêu quốc phòng.
BOJ giữ lập trường cực kỳ thận trọng, không đả động đến thời điểm tăng lãi.

Hành vi thị trường nếu xảy ra: